Ay Dolunayken: Mid-Autumn Festivali

Dolunay ve tamamlanmak

Eski Çin düşüncesinde doğayı sadece seyretmezsiniz. Zamanı, mevsimleri, gökyüzünü ve insan hayatını aynı döngünün parçaları olarak okursunuz. Ay da bunun en güzel sembollerinden biridir. Büyür, küçülür, kaybolur, yeniden ortaya çıkar.

Dolunay ise döngünün tamamlandığı anı temsil eder. Bu yüzden Mid-Autumn Festival’in merkezinde bütünlük, bereket ve yeniden bir araya gelmek vardır.

Çince “yuvarlaklık” fikri aile bütünlüğüyle de ilişkilendirilir. Festival gecesinde ailelerin aynı sofranın etrafında toplanması, birlikte Ay’ı seyretmesi bundandır. Belki de bu yüzden bana bizim eski bayramlarımızı biraz hatırlatıyor. Mesele sadece kutlamak değildir. Dağılmış olanın yeniden bir araya gelmesidir.

Bir de Ay’da yaşayan Chang’e var

Tabii binlerce yıllık bir Çin bayramı sadece Ay’a bakıp çay içmekle kalmıyor. İşin içinde bir efsane de var. En bilineni Chang’e’nin hikâyesi. Efsanenin farklı versiyonları anlatılır ama hikâyenin merkezinde Chang’e ve eşi, büyük okçu Hou Yi vardır.

Hou Yi, dünyayı kavuran fazla güneşleri gökyüzünden indirerek insanları kurtarır ve ödül olarak ölümsüzlük iksirini elde eder. Sonrası, hikâyeyi hangi versiyondan dinlediğinize göre biraz değişir. Ama sonunda Chang’e iksiri içer ve gökyüzüne yükselerek Ay’da yaşamaya başlar. Hou Yi ise yeryüzünde kalır.

Böylece dolunay sadece tamamlanmanın değil, uzakta olan birini özlemenin de sembolü olur. Bence hikâyenin güzel tarafı tam burada. Çünkü Mid-Autumn Festival hem kavuşmayı hem de ayrı olmayı aynı anda içinde taşıyor. Aynı Ay’a bakıyorsak, aslında o kadar da uzak değiliz.

Mooncake meselesi

Ve elbette mooncake.

Ay çöreği diyebiliriz ama bizim bildiğimiz çöreklerden biraz farklı. Yuvarlak biçimi yine dolunayı ve aile bütünlüğünü temsil ediyor. İçleri bölgeye göre değişiyor: lotus tohumu ezmesi, kırmızı fasulye, kuruyemişler, susam… Bazılarının ortasında tuzlu ördek yumurtası sarısı bulunuyor; kesildiğinde küçük bir dolunay gibi görünüyor.

Geleneksel mooncake oldukça yoğun bir şeydir. Küçük görünmesine aldanmamak gerekir. :) Genellikle dilimlenip paylaşılması da zaten işin sembolik tarafının bir parçasıdır.

Feng Shui bunun neresinde?

Klasik Feng Shui’nin arkasındaki dünya görüşünde insan doğadan ayrı değildir. Zaman, yön, mevsim, gökyüzünün hareketleri ve yeryüzünün özellikleri birlikte okunur. Mid-Autumn Festival de aynı kültürel düşüncenin başka bir ifadesi.

Sonbahar Yin’in giderek güçlendiği dönemdir. Yazın dışarıya doğru genişleyen hareketi yavaş yavaş içeri döner. Günler kısalır. Doğa toplar, sadeleşir ve kışa hazırlanır. İnsan da biraz öyle yapar.

Belki evine döner.
Belki sofrasını kurar.
Belki uzun zamandır görmediği insanları arar.

Ve belki bir gece başını kaldırıp Ay’a bakar.

Bugün şehirlerde gökyüzüyle ilişkimiz biraz zayıfladı. Saati telefondan, havayı uygulamadan, yönümüzü navigasyondan öğreniyoruz. Oysa binlerce yıl boyunca insanlar zamanı gökyüzüne bakarak anladılar. Mid-Autumn Festival bana biraz bunu hatırlatıyor.

Feng Shui’de de aslında yaptığımız şey çok farklı değil: Yaşadığımız mekâna yalnızca dört duvar olarak değil, daha büyük bir sistemin içindeki yerimiz olarak bakmak.

Bazen eski geleneklerin bize söyleyeceği en modern şey de bu olabilir.

Bu gece Ay görünüyorsa bir bakın.

Mooncake şart değil. :)